Razzia in Eindhoven tijdens voetbalwedstrijd PSV - Longa 

27 februari 1944

Duitse razzia tijdens de voetbalwedstrijd PSV tegen Longa op 27 februari 1944.

Voetbalwedstrijden waren voor de Duitsers een goede gelegenheid voor een razzia om onderduikers op te pakken en mannen af te voeren als dwangarbeiders. Verzetsorganisaties waarschuwden dan ook regelmatig om weg te blijven uit stadions. ‘Leren we het dan nooit?’ verzuchtte het communistische blad De Waarheid in 1943 na geruchten over honderden arrestaties bij een sportevenement. ‘De illegale pers heeft voortdurend gewaarschuwd en toch vliegen ze er steeds weer in!’
 

Waarschuwingsberichten, bezoek geen bioscopen, cafés, voetbalwedstrijden enz. Zie bij de bronnen voor een link naar deze artikelen.

Start illegale activiteiten

Voor de bezetter een gouden kans om de jacht op onderduikers te openen. Er waren razzia’s bij voetbalwedstrijden in Den Haag, Nijmegen, Rotterdam, Sneek en Wageningen. Ook in Eindhoven zaten 20.000 toeschouwers in de val na afloop van de wedstrijd tussen PSV en Longa op 27 februari 1944. Duitse soldaten en NSB'ers in dienst bij de landwacht hadden de omgeving van het PSV-stadion afgegrendeld om mannen op te pakken die probeerden te ontsnappen aan de Arbeitseinsatz, de dwangarbeid in Duitsland.

De paniek was groot, want onder het publiek zaten inderdaad onderduikers, zoals er bij zoveel wedstrijden in die tijd mensen hun leven waagden voor wat afleiding tijdens die uitzichtloze eenzaamheid. Bij het tachtigjarige jubileum van PSV in 1993 vertelde Wim Wich erover in het radioprogramma Vrijdag Sport, als auteur van het jubileumboek: “Er schijnen mensen geweest te zijn, die eigenlijk in Duitsland hadden moeten zijn en die ondergedoken zaten. Die hebben in kleren van hun vrouw het stadion verlaten.”
Buiten het stadion verzamelden de Duitsers iedereen voor een controle, tot ongeveer half acht ’s avonds, toen het allang donker was. Voor zover bekend werd niemand meegenomen, vooral omdat er toch ook aardig wat mensen op creatieve wijze waren ontsnapt. Dat neemt niet weg dat de betrokkenen in doodsangst moeten zijn geweest, niet wetende wat hun lot zou zijn.

Bron: https://sportgeschiedenis.nl/sporten/voetbal/duizenden-psv-supporters-in-doodsangst-unieke-foto-van-duitse-razzia-in-1944/

PSV sportpark periode 1950, maar de situatie is nog hetzelfde als tijdens de oorlogsjaren.
De lichtmasten in de volksmond "de vliegenmeppers" zijn in 1958 geplaatst bij het PSV terrein.

Foto: Regionaal Historisch Centrum Eindhoven.
Een aantal politiemensen laat de onderduikers ontsnappen door een poort te openen, volgens onderduiker en Philips technicus P .Verbeek.

Het dagblad van het Zuiden, onder Duitse controle, schrijft niets over de razzia. De krantenkop van het artikel is: "PSV zet haar triomfantelijke zegetocht voort, kampioenskandidaat Longa met 2-1 verslagen" en het artikel eindigt met: "PSV won op deze wijze een zeldzaam spannende en sensationele wedstrijd" De bezoekers hebben er een andere belevenis aan overgehouden: misschien wel een dubbele overwinning.

Ooggetuige van de razzia op Philips sportpark en ontsnapt.

Philips technicus P .Verbeek, was verplicht in Berlijn tewerkgesteld als een onderdeel van de Arbeitseinsatz. Hij besloot, tijdens een verlof in augustus 1943, om niet meer terug te keren naar "het vervloekte land der Edelgermanen" zoals hij dat na de oorlog beschreef. Hij heeft in Eindhoven een aantal valse documenten geregeld en de diverse oproepen om terug te keren naar "Moffenland" genegeerd. Hij was een onderduiker geworden.
Hij beschrijft zijn belevenissen tijdens de razzia:
"Na lange tijd geen film of voetbalwedstrijd gezien te hebben, toog ik op zondagmiddag [27 febr. 1944] naar het Philips Sportpark om daar een belangrijke wedstrijd te gaan zien." Het was de wedstrijd PSV - Longa. De spanning zat er volop in bij spelers en publiek, dus bij mij ook. Toen de wedstrijd voor de roodwitten een overwinning werd (Philips won met 2-1) was het feest in de Philipsstad. Maar de vreugde werd heel gauw getemperd, toen een stem door de luidsprekers het nieuws de wereld in zond: "Alle mannen boven de achttien jaar moeten in het sportpark blijven". Wie had enkele uren van tevoren gedacht, dat die boeven van de NSB'ers heel het terrein zouden isoleren? Maar het was hun gelukt en wij zaten als muizen in de val. Nu was het de kunst om er weer uit te komen, en na enkele uren (het was lekker beginnen te sneeuwen) zijn we dan bevrijd door enige agenten (niet clubleden) die ons gauw door een andere poort de vrijheid teruggaven.
Zo ben ik nog precies tussen de vingers van dat uitschot doorgeglipt. Ik ging naar huis met de belofte, voorlopig geen voetbalwedstrijden meer bij te wonen.

Bron en andere verhalen: https://www.eindhoven4044.nl/10/Philips-berlijn.html
 

Foto: De Razzia is ondermeer georganiseerd door Arbeits Kontrolle Dienst met Landwachters zoals Marinus Meelen in dienst van de Duitse bezetters.

 PSV'er Piet Bakers, die tussen 1942 en 1955 uitkwam voor PSV. Hij hield in seizoen '43-'44 een uniek dagboek bij over de oorlogscompetitie dat seizoen. Hij was ooggetuige. Tijdens die razzia mochten de 1e-elftalspelers het Philips Sportpark door een achterpoort verlaten, omdat daar volgens de NSB'ers "toch geen onderduikers bij zaten". Echter vier ondergedoken PSV'ers konden op die manier ontsnappen.
bron: https://twitter.com/PSVinWO2/status/1544703376268607489

Marinus Meelen : Landwachter 
Gewapende NSB-leden met jachtgeweren, kregen de bijnaam 'Jan Hagel'.

Een ander onaangenaam geval was dat van Marinus Meelen, onderbaas der N.V. Philips te Eindhoven, die lidmaatschappen van NSB, Germaanse SS, NDK en NAF op zijn naam had staan. Het lidmaatschap van de Germaanse SS ontkende hij. Als lid van de Landwacht nam hij deel aan razzia’s, onder andere in 1944 in de omgeving van de Trompstraat in Eindhoven. Ook bij het controleren van persoonsbewijzen toonde hij zich zeer actief. Door verraad van de kant van Meelen werd zekere Maarten Hekelaar wegens anti-Duitse gezindheid tot langdurige gevangenisstraf veroordeeld.

Ook was Meelen aanwezig bij de verraderlijke afzetting van het PSV terrein na afloop van de wedstrijd PSV—Longa. Als Landwachter was Meelen gewapend met een jachtgeweer en droeg hij de beruchte band om zijn arm. Met een revolver hield hij mensen in bedwang, die door hem werden aangehouden. Iemand, die door Marinus Meelen was aangehouden, herkende deze na de bevrijding te Culemborg en liet hem daar door de politie arresteren. Langzaamaan werd het op de publieke tribune [van het Eindhovens Tribunaal] doodstil, toen de voorzitter steeds nieuwe, zwaar belastende, getuigenverklaringen voorlas van personen, die door Meelen waren aangehouden en gebrutaliseerd. Ook in de buurt van de Van Kinsbergenstraat en in de Woenselsestraat had Meelen aan razzia’s deelgenomen. Op grond van deze activiteiten werd Meelen in juni 1944 bevorderd tot Rottenleider.

Niettemin legde het tribunaal hem een internering op tot 1 december 1950 en verlies van de kiesrechten.
Bron: Eindhovensch dagblad 22-5-1947.

PSV Station in 1942 
Een stilstaand beeld uit de filmbeelden [YouTube] tijdens de Engelse aanval zijn gemaakt. De bommen vallen 1 á 2 seconden later in het centrum van Eindhoven.

PSV speelde gelukkig op zaterdag 5 december en niet op 6 december 1942

Het Sinterklaasbombardement begon op zondag om 12.30 in Eindhoven. PSV speelde gelukkig die zondag niet, anders waren er veel meer mensen in het centrum geweest en slachtoffers gevallen. PSV had al op zaterdag 5 december thuis gespeeld tegen Spekholzerheide ofwel Spekheide. Eigenlijk was de clubnaam SV Juliana maar door de Duitse bezetter verboden. Men moest spelen onder de plaatsnaam van de club. Spekholzerheide was toentertijd een dorp bij Kerkrade. Een verwijzing naar namen van het Koninklijk Huis was sinds 1942 niet meer toegestaan.
De wedstrijd tussen EVV Eindhoven – Maurits, die wel op zondag 6 december speelden aan de Aalsterweg, werd afgelast door de bombardementen en branden in de binnenstad. Ook de wedstrijd RPC 3 - SPC 3 (Sportvereeniging Picus) werd gestaakt.

Bronnen

Vrij Nederland 5-2-1944: Bezoekt geen bioscopen
De waarheid 5-5-1944 ONDERDUIKERS OPGEPAST!!!
De waarheid 17-5-1944 Neptunus-H.V.V. 
Bij de voetbalwedstrijd Neptunus-H.V.V. wilde de Landwacht een razzia houden. Aanvankelijk slaagden zij er in een vijftal onverstandige onderduikers te grijpen. Het publiek keerde zich daarop in grote massa daadwerkelijk tegen de volksverraders, met het gevolg dat deze rake klappen te incasseren kregen. Hun krijgshaftig gedragen geweren werden vernield, hun dappere ogen zwaar beschadigd. De reeds gemaakte gevangenen werden bevrijd. Eerst toen er versterking aanrukte, geraakten zij uit de benauwenis en kon de controle zo en zo kwaad als het ging worden voortgezet. Wel worden nog enige arrestanten gemaakt, maar de "buit” was aanzienlijk verminderd, terwijl de Rotterdammers een voorbeeld hadden gesteld hoe men de "Landwacht" behandelen moet.

Eindhovensch dagblad 22-5-1947 Het Eindhovens Tribunaal: zware straffen voor zware gevallen (zoals landwachter Meelen)

"En waar heb jij gezeten?" Het is een verzameling verslagen, zeer verschillend van lengte, van een aantal Philips-technici, die allen gewerkt hebben bij de Berliner Maschinenbau Aktien Gesellschaft Schwartzkopff.
Dit gestencild werkje is online leesbaar, o.a. het PSV verhaal P .Verbeek op pagina 55 (Dagboeken-NIOD)


Sportgeschiedenis.nl https://sportgeschiedenis.nl/sporten/voetbal/duizenden-psv-supporters-in-doodsangst-unieke-foto-van-duitse-razzia-in-1944

https://www.rhc-eindhoven.nl
Foto razzia 20096 Beeld- en geluidcollectie Regionaal Historisch Centrum Eindhoven
Foto razzia 64929 Beeld- en geluidcollectie Regionaal Historisch Centrum Eindhoven

Meer over Arbeits Kontrolle Dienst / Landwachters en Duitse Preventieve politie Eindhoven: https://www.eindhoven4044.nl/8/politie-eindhoven-oorlogsjaren.html

Diverse kranten artikelen Eindhovensch Dagblad via www.delpher.nl

PSV verhalen op deze site:
Voetballer en verzetsman Ad van Eerd https://eindhoven4044.nl/5/eerd.html
Oorlogshonden keuring https://www.eindhoven4044.nl/10/oorlogshonden.html
Arie Voorwinde in verzet en 1e naoorlogse voorzitter van PSV : https://www.eindhoven4044.nl/50/Voorwinde.html
Jaap Hamming (PSV) https://eindhoven4044.nl/50/Hamming.html
Ton van Anrooy voorzitter PSV 1939 / verzet https://eindhoven4044.nl/8/gewone-leven.html


Artikel Eindhovens dagblad 18 sept 2021: PSV na de oorlog: leden verloren, helden opgestaan
Voor abonnees van het ED:
https://krant.ed.nl/titles/eindhovensdagblad/7156/publications/12071/pages/50
Voor DPG abonnees :
https://www.ed.nl/home/na-de-bevrijding-was-psv-niet-meer-de-oude-leden-kwamen-om-in-de-oorlog-maar-ook-helden-stonden-op~a43c1f9d/

Joris Kaper kondigde in 2021 een boek aan over: PSV in oorlogstijd, wanneer het boek verschijnt is onduidelijk. Verschijnt het in 2024 als Eindhoven 80 jaar is bevrijd?
Joris heeft tijdens zijn onderzoek veel gebruik gemaakt van 500 verzetsnamen, philipsmensen in verzet enz. van deze website.
https://joriskaper.nl/nieuw-boek-psv-in-de-tweede-wereldoorlog

Sportvereniging Longa ( Lichamelijke Ontspanning Na Gedane Arbeid '30): https://nl.wikipedia.org/wiki/Longa_%2730

https://nl.wikipedia.org/wiki/Razzia
Volledige verhaal Philips technicus P .Verbeek: https://www.eindhoven4044.nl/10/Philips-berlijn.html